Indexering alimentatie
Ieder jaar zie ik het opnieuw gebeuren. De alimentatie is ooit netjes vastgesteld. Alles is vastgelegd in een convenant of beschikking. Iedereen is verdergegaan met zijn of haar leven, en dan wordt het januari.
Er verandert niets.
Het bedrag blijft hetzelfde. Geen aanpassing. Geen gesprek. Geen berekening. Soms uit onwetendheid. Soms omdat iemand denkt dat het niet zo’n vaart loopt. Soms omdat een ex-partner eenvoudigweg niet wil meewerken.
En toch is indexering alimentatie geen keuze. Het is wettelijk verplicht. In deze blog leg ik uit hoe het werkt, wat de wet hierover zegt en wat je kunt doen als indexering niet wordt toegepast.
Wat is indexering alimentatie en waarom bestaat het?
Indexering alimentatie betekent dat het alimentatiebedrag ieder jaar automatisch wordt aangepast aan de loonontwikkeling. De overheid stelt jaarlijks een percentage vast. Per 1 januari moet het bedrag met dat percentage worden verhoogd.
De wettelijke basis hiervoor staat in artikel 1:402a van het Burgerlijk Wetboek. Daarin is vastgelegd dat vastgestelde alimentatiebedragen jaarlijks worden geïndexeerd, tenzij dit rechtsgeldig is uitgesloten. Dit laatste kan alleen bij partneralimentatie. Uitsluiting van de indexering van kinderalimentatie is niet mogelijk.
Waarom is dit zo geregeld?
Omdat kosten stijgen. Denk aan boodschappen, huur, energie, schoolkosten. Als alimentatie jarenlang gelijk blijft, daalt de koopkracht. Uiteindelijk komt dat bijna altijd bij het kind terecht. Indexering alimentatie is dus bedoeld om de waarde van de bijdrage in stand te houden.
Indexering alimentatie tijdens de scheiding: wat je nú moet weten
Wanneer je midden in een scheiding zit, ben je vooral bezig met het maken van afspraken die rust geven. Alimentatie wordt berekend op basis van inkomen, draagkracht en behoefte. Het voelt vaak alsof dat het eindpunt is, maar dat is het niet.
Wat veel mensen niet goed beseffen, is dat indexering alimentatie automatisch blijft doorlopen zolang er een alimentatieverplichting is.
Belangrijk om te weten:
- De verhoging gaat ieder jaar in op 1 januari
- Je hoeft geen nieuwe afspraak te maken
- De betaler moet zelf het bedrag aanpassen
- De bank of rechtbank doet dit niet automatisch
Bij kinderalimentatie ligt het extra gevoelig. Afspraken die nadelig zijn voor het kind worden door rechters kritisch bekeken. Het volledig uitsluiten van indexering alimentatie is daarom juridisch niet altijd houdbaar.
Door hier tijdens de scheiding al goed over na te denken, voorkom je discussies in de toekomst.
Waarom indexering alimentatie in de praktijk vaak niet gebeurt
In mijn praktijk zie ik verschillende redenen waarom indexering alimentatie niet wordt toegepast.
Onwetendheid
Sommige mensen weten simpelweg niet dat het verplicht is.
Vergeten
Er wordt niet aan gedacht bij de jaarwisseling.
Bewuste weigering
Een ex-partner vindt het niet redelijk of zegt het financieel niet te kunnen dragen.
Wat belangrijk is om te begrijpen: het niet verhogen van het bedrag betekent niet dat het recht vervalt. De verplichting blijft bestaan.
Indexering alimentatie is geen gunst, het is geen onderhandeling en volgt rechtstreeks uit de wet.
Achterstallige indexering alimentatie en de juridische mogelijkheden
Dan komt het moment dat iemand tegenover mij zit en zegt: Ik ontvang al jaren hetzelfde bedrag. Klopt dat wel? Of juist: “Mijn ex vraagt ineens om achterstallige verhogingen van meerdere jaren. Mag dat?”
Ja, dat mag.
Achterstallige indexering alimentatie kan in principe tot vijf jaar terug worden gevorderd. Dat volgt uit de verjaringstermijn voor periodieke betalingsverplichtingen.
Dat kan tot een flink bedrag oplopen. Wat kun je doen als indexering niet is betaald?
- Maak een overzichtelijke herberekening per jaar
- Verwijs naar artikel 1:402a BW
- Vraag schriftelijk om nabetaling
- Bij kinderalimentatie kun je inning via het LBIO laten verlopen
- In het uiterste geval kun je nakoming via de rechter afdwingen
Het is belangrijk om dit zorgvuldig en feitelijk te benaderen. Emotie helpt zelden, een duidelijke berekening wel.
Wanneer indexering alimentatie financieel echt knelt
Soms is er geen onwil, maar onmacht. Inkomen is gedaald, door bijvoorbeeld ziekte of werkloosheid. In dat geval is het niet de bedoeling om indexering alimentatie simpelweg niet toe te passen. De juiste route is een herberekening op basis van gewijzigde omstandigheden.
Artikel 1:401 BW biedt de mogelijkheid om alimentatie te wijzigen wanneer er sprake is van een relevante wijziging van omstandigheden. Hierbij wordt er gekeken of het van tijdelijke aard is (bijv. werkloosheid) of structurele aard: bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid.
Niet betalen is iets anders dan aanpassen. Als indexering alimentatie structureel tot problemen leidt, is het verstandig om samen opnieuw naar draagkracht en behoefte te kijken, eventueel via mediation of met hulp van een specialist.
Indexering alimentatie gaat over meer dan alleen geld
Alimentatie gaat bijna nooit alleen over cijfers. Het raakt aan verantwoordelijkheid, vertrouwen en het nakomen van afspraken. Indexering alimentatie lijkt misschien klein. Een paar procent per jaar, maar over meerdere jaren maakt het een groot verschil.
Voor degene die ontvangt kan het betekenen dat er ruimte blijft voor schoolkosten, sport of gewoon dagelijkse uitgaven. Voor degene die betaalt is het belangrijk om te weten waar je juridisch aan toe bent en verrassingen te voorkomen.
Mijn advies is altijd hetzelfde. Elk jaar medio eind november wordt de indexatie bekend gemaakt. Hou dit in de gaten, of je nu de kinderalimentatie betaalt of ontvangt. Zorg ervoor dat je elkaar op de hoogte stelt dat je het gezien hebt. Controleer vervolgens de betaling begin januari of het juiste bedrag wordt betaald. Is dit niet het geval stuur een bericht aan je ex-partner en vraag om de indexatie alsnog over te maken. Wacht dus niet jarenlang als indexering niet wordt toegepast.
Rust en overzicht ontstaan wanneer je weet hoe het werkt en wanneer afspraken helder zijn.
Twijfel je of indexering alimentatie correct wordt toegepast? Of wil je tijdens je scheiding zorgen dat dit goed en toekomstbestendig wordt geregeld? Dan kijk ik graag met je mee.
Wellicht vind je dit ook interessant: