FINANCE & DIVORCE
Samenlevingscontract
Ga je samenwonen met je partner? Dan komt er veel op je af. Je zoekt misschien een woning, verdeelt de kosten en koopt samen meubels. Maar hebben jullie ook afspraken gemaakt over geld, bezittingen en de woning? Met een samenlevingscontract leg je deze afspraken vast. Dat geeft duidelijkheid over jullie financiële situatie en kan problemen voorkomen als jullie uit elkaar gaan.
Een samenlevingscontract is niet verplicht. Toch kan het verstandig zijn om er een op te stellen, zeker als jullie samen een huis kopen, kinderen hebben of grote financiële beslissingen nemen.
Hieronder lees je wat een samenlevingscontract is, wanneer je ervoor kiest, wat erin staat en hoeveel het kost.
Wat is een samenlevingscontract
Een samenlevingscontract is een overeenkomst waarin je samen met je partner afspraken vastlegt over jullie leven en financiën. Je kunt bijvoorbeeld afspreken hoe jullie de vaste lasten verdelen, van wie bepaalde bezittingen zijn en wat er met jullie gezamenlijke spullen gebeurt als jullie uit elkaar gaan.
Je kunt een samenlevingscontract zelf opstellen of laten vastleggen bij de notaris. Een notarieel samenlevingscontract is in sommige situaties nodig om aan de voorwaarden van bijvoorbeeld een pensioenfonds te voldoen. Ook kan het helpen om aan de voorwaarden voor fiscaal partnerschap te voldoen.
Als je samenwoont zonder samenlevingscontract, zijn er minder zaken automatisch geregeld dan wanneer je trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat. Je partner is bijvoorbeeld niet automatisch je erfgenaam. Ook zijn jullie niet automatisch verantwoordelijk voor elkaars persoonlijke schulden.
Een samenlevingscontract geeft jullie de mogelijkheid om zelf afspraken te maken. Het is daarbij belangrijk om te weten dat niet alles met dit contract geregeld kan worden. Wil je bijvoorbeeld dat je partner mede-eigenaar wordt van jouw woning? Dan is daarvoor ook een aparte notariële akte nodig. En als je wilt dat je partner van je erft, heb je meestal een testament nodig.
Wanneer kies je voor een samenlevingscontract?
Je kunt op verschillende momenten een samenlevingscontract afsluiten. Veel stellen doen dit wanneer ze gaan samenwonen, maar ook als jullie al langer een relatie hebben, kunnen afspraken nuttig zijn.
Als jullie samen een woning kopen
Een gezamenlijke woning is vaak een van de grootste financiële verplichtingen die je aangaat. Misschien betalen jullie allebei de helft van de koopsom. Het kan ook zijn dat een van jullie meer spaargeld inlegt of een groter deel van de maandelijkse hypotheeklasten betaalt.
Met een samenlevingscontract kun je vastleggen hoe jullie hiermee omgaan. Denk aan afspraken over de verdeling van de kosten, de eventuele overwaarde en wat er gebeurt als een van jullie de woning wil overnemen.
Hebben jullie niet allebei evenveel geld ingelegd? Dan kun je ook afspraken maken over de vraag of degene die meer heeft betaald dit bedrag later terugkrijgt. Zo voorkom je onduidelijkheid als jullie de woning verkopen of uit elkaar gaan.
Let op: met alleen een samenlevingscontract word je niet automatisch mede-eigenaar van een woning. De eigendomsverhouding moet ook juridisch goed worden geregeld.
Als jullie de kosten samen willen verdelen
Samenwonen brengt gezamenlijke kosten met zich mee. Denk aan huur of hypotheek, energie, boodschappen, verzekeringen en abonnementen.
Jullie kunnen afspreken hoe je deze kosten verdeeld. Betalen jullie allebei de helft? Of draagt degene met het hoogste inkomen een groter deel bij? Je kunt ook vastleggen welke kosten gezamenlijk zijn en welke ieder zelf betaalt.
Dit is vooral handig als jullie verschillende inkomens hebben of als een van jullie minder gaat werken. Met duidelijke afspraken weet je allebei waar je aan toe bent.
Als een van jullie meer vermogen heeft
Misschien heeft een van jullie al spaargeld, beleggingen of een woning voordat jullie gaan samenwonen. Of een van jullie heeft een onderneming opgebouwd.
Je kunt afspraken maken over welke bezittingen privé blijven en hoe jullie omgaan met geld dat jullie samen opbouwen. Zo is duidelijk welke bezittingen van wie zijn en welke financiële afspraken jullie hebben gemaakt.
Dit betekent niet dat je verplicht bent om al je bezittingen te scheiden. Je kunt juist zelf bepalen welke zaken jullie samen delen.
Als jullie samen kinderen hebben
Ook als jullie kinderen hebben of verwachten, kan een samenlevingscontract nuttig zijn. Je kunt bijvoorbeeld afspraken maken over de verdeling van de huishoudelijke kosten en de financiële bijdragen aan het gezin.
Een samenlevingscontract regelt niet automatisch alle juridische zaken rondom kinderen. Denk aan ouderlijk gezag, erkenning en afspraken over de zorg. Ook bij een relatiebreuk kunnen aanvullende afspraken nodig zijn.
Willen jullie daarnaast regelen wat er met de woning en het vermogen gebeurt als een van jullie overlijdt? Bespreek dan ook of een testament nodig is. Een samenlevingscontract alleen maakt je partner namelijk niet automatisch erfgenaam.
Wie stelt een samenlevingscontract op?
Je kunt zelf een samenlevingscontract opstellen of samen met je partner naar een notaris gaan.
Zelf een samenlevingscontract maken
Je kunt jullie afspraken zelf op papier zetten. Dit kan voldoende zijn voor bepaalde onderlinge afspraken, bijvoorbeeld over wie welke kosten betaalt of van wie bepaalde spullen zijn.
Toch is het belangrijk om goed te controleren of jullie afspraken duidelijk en juridisch bruikbaar zijn. Niet iedere afspraak heeft dezelfde juridische werking. Ook voldoet een zelfgemaakt contract niet automatisch aan de eisen van de Belastingdienst of een pensioenfonds.
Een samenlevingscontract laten opstellen door een notaris
Wil je zeker weten dat jullie afspraken goed zijn vastgelegd? Dan kun je een notarieel samenlevingscontract laten opstellen.
De notaris bespreekt jullie situatie en helpt om de afspraken juridisch goed te formuleren. Daarbij kun je aangeven wat jullie belangrijk vinden, bijvoorbeeld de woning, het vermogen, de gezamenlijke kosten en wat er moet gebeuren als jullie uit elkaar gaan.
Een notarieel contract kan ook nodig zijn als jullie bepaalde fiscale voordelen willen gebruiken of het partnerpensioen willen regelen. Controleer wel altijd welke voorwaarden voor jullie situatie gelden. Het partnerpensioen moet je bijvoorbeeld vaak ook apart aanmelden bij het pensioenfonds.
Wat zet je in een samenlevingscontract?
Jullie bepalen grotendeels zelf welke afspraken in het samenlevingscontract komen te staan. De inhoud hangt af van jullie situatie. Dit zijn onderwerpen die vaak belangrijk zijn.
Afspraken over de gezamenlijke kosten
Leg vast hoe jullie de kosten van het huishouden verdelen. Denk aan de huur of hypotheek, boodschappen, energiekosten en verzekeringen.
Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat jullie allebei de helft betalen. Hebben jullie verschillende inkomens? Dan kunnen jullie ook een verdeling afspreken die past bij wat ieder verdient.
Afspraken over bezittingen en schulden
Het is verstandig om duidelijk te maken welke bezittingen van jullie samen zijn en welke privé blijven. Denk aan meubels, een auto, spaargeld of andere waardevolle spullen.
Ook kun je afspraken maken over gezamenlijke schulden. Let er wel op dat jullie onderlinge afspraken niet automatisch bepalen wat een schuldeiser bij een van jullie kan opeisen. Dat hangt onder meer af van wie de schuld is aangegaan en wie daarvoor aansprakelijk is.
Afspraken over de koopwoning
Als jullie samen een woning hebben, verdient dit onderwerp extra aandacht. Je kunt afspraken maken over de verdeling van de woonlasten, de kosten van onderhoud en verbouwingen en de financiële gevolgen als jullie uit elkaar gaan.
Ook kun je vastleggen wat er gebeurt als een van jullie meer eigen geld in de woning heeft gestoken. Bijvoorbeeld wanneer de ene partner € 40.000 eigen spaargeld inlegt en de andere partner niets.
Jullie kunnen afspreken of dit bedrag bij verkoop eerst wordt terugbetaald of dat de overwaarde op een andere manier wordt verdeeld. Laat de notaris de afspraken goed uitwerken, zodat duidelijk is wat er gebeurt als de woning in waarde stijgt of daalt.
Afspraken over overlijden
Wat gebeurt er als een van jullie overlijdt? Je kunt in een samenlevingscontract bijvoorbeeld een verblijvingsbeding opnemen. Daarmee kunnen bepaalde gezamenlijke bezittingen onder voorwaarden bij de langstlevende partner blijven.
Een verblijvingsbeding is niet hetzelfde als een testament. Wil je dat je partner jouw persoonlijke vermogen erft, dan moet je meestal een testament laten opstellen. Bespreek met de notaris welke documenten nodig zijn om jullie wensen goed te regelen.
Afspraken over pensioen
Sommige pensioenfondsen bieden de mogelijkheid om een partner aan te melden voor partnerpensioen. Daarvoor kan een notarieel samenlevingscontract nodig zijn, afhankelijk van de regels van het pensioenfonds.
Controleer daarom bij jullie pensioenuitvoerders welke voorwaarden gelden. Het afsluiten van een samenlevingscontract betekent niet automatisch dat je partner overal is aangemeld.
Wat kost een samenlevingscontract?
De kosten van een samenlevingscontract hangen af van de notaris en de afspraken die jullie willen vastleggen.
Voor een notarieel samenlevingscontract kun je grofweg rekenen op enkele honderden euro’s. Eenvoudigere online varianten kosten vaak minder dan maatwerk bij een notariskantoor. De prijs kan oplopen als jullie aanvullende afspraken willen maken of ook testamenten laten opstellen.
Let bij het vergelijken van prijzen niet alleen op het bedrag. Controleer ook wat er is inbegrepen. Zit een adviesgesprek erbij? Zijn alle gewenste bepalingen opgenomen? En betaal je extra voor een verblijvingsbeding of andere aanvullende afspraken?
Vraag bij voorkeur bij meerdere notarissen een offerte op. Zo zie je welke kosten bij jullie situatie horen en voorkom je verrassingen achteraf.
Kun je een samenlevingscontract later aanpassen?
Ja, jullie kunnen een samenlevingscontract later aanpassen als jullie situatie verandert. Misschien kopen jullie een woning, krijgen jullie kinderen of verandert de financiële situatie van een van jullie.
Bij een notarieel contract is het verstandig om de notaris te vragen hoe je de afspraken kunt wijzigen. Soms is een nieuwe notariële akte nodig.
Bekijk de afspraken opnieuw als er belangrijke veranderingen zijn in jullie leven. Zo blijft het contract aansluiten bij jullie wensen en financiële situatie.
Wat gebeurt er bij een samenlevingscontract als jullie uit elkaar gaan?
Een samenlevingscontract is ook belangrijk als jullie relatie eindigt. In het contract kunnen afspraken staan over de verdeling van bezittingen, gezamenlijke kosten en de woning.
In veel gevallen hoeven samenwoners geen officiële echtscheidingsprocedure te doorlopen. Wel moeten jullie de gemaakte afspraken afwikkelen en eventuele gezamenlijke verplichtingen regelen.
Hoe worden de bezittingen verdeeld?
Bekijk eerst wat jullie samen bezitten en wat van ieder persoonlijk is. Gezamenlijke bezittingen moeten worden verdeeld volgens jullie afspraken en de eigendomsverhouding.
Hebben jullie samen een woning gekocht? Dan moeten jullie beslissen of een van jullie de woning overneemt of dat jullie deze verkopen. Ook moet duidelijk worden hoe de hypotheek wordt afgewikkeld en hoe jullie de eventuele overwaarde of restschuld verdelen.
Wat als een van jullie meer geld heeft ingelegd?
Misschien heeft een van jullie meer eigen geld gebruikt voor de aankoop van de woning of voor een verbouwing. Kijk dan welke afspraken hierover zijn vastgelegd en welke bedragen aantoonbaar zijn betaald.
Een samenlevingscontract kan bepalen hoe jullie hiermee omgaan. Zonder duidelijke afspraken kan er discussie ontstaan over de vraag of een bedrag moet worden terugbetaald en hoe de overwaarde wordt verdeeld.
Bewaar daarom documenten zoals bankafschriften, aankoopbewijzen en de notariële stukken van de woning. Die kunnen helpen om duidelijkheid te krijgen over de financiële afspraken.
Moet je het samenlevingscontract officieel beëindigen?
Dat hangt af van wat er in jullie contract staat. Soms is een schriftelijke opzegging voldoende. In andere gevallen gelden specifieke voorwaarden. Lees daarom de afspraken over beëindiging goed door.
Vergeet ook niet om gezamenlijke rekeningen, verzekeringen en andere financiële verplichtingen te regelen. Hebben jullie samen kinderen? Dan kunnen daarnaast afspraken nodig zijn over de zorg en de kosten van de kinderen.
Hulp bij de financiële gevolgen van uit elkaar gaan
Als jullie uit elkaar gaan, kan het lastig zijn om overzicht te krijgen over alle financiële afspraken. Zeker als jullie samen een woning hebben, verschillende bedragen hebben ingelegd of gezamenlijke schulden hebben, is het belangrijk om goed te kijken naar de gevolgen.
Finance & Divorce helpt je om inzicht te krijgen in de financiële kant van een relatiebreuk. Zo kun je bekijken wat de afspraken betekenen voor de woning, de hypotheek en jullie financiële toekomst.
Wil je weten welke mogelijkheden er zijn in jouw situatie? Neem dan contact op met Finance & Divorce voor financieel advies.
Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek in
Veelgestelde vragen over een samenlevingscontract
Is een samenlevingscontract verplicht als je gaat samenwonen?
Nee, een samenlevingscontract is niet verplicht. Je kunt ook zonder contract samenwonen. Wel zijn er dan minder afspraken vastgelegd en heb je niet automatisch dezelfde rechten als partners die getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben.
Is een samenlevingscontract hetzelfde als trouwen?
Nee. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap gelden wettelijke regels en rechten. Samenwoners met een samenlevingscontract regelen veel zaken zelf. Je partner is bijvoorbeeld niet automatisch je erfgenaam als je alleen een samenlevingscontract hebt.
Kun je zelf een samenlevingscontract opstellen?
Ja, dat kan voor bepaalde onderlinge afspraken. Maar als je bijvoorbeeld fiscale voordelen wilt benutten of partnerpensioen wilt regelen, kan een notarieel samenlevingscontract nodig zijn. Controleer welke eisen voor jullie gelden.
Ben je met een samenlevingscontract automatisch mede-eigenaar van een woning?
Nee. Een samenlevingscontract maakt je niet automatisch mede-eigenaar van de woning van je partner. Als jullie allebei eigenaar willen zijn, moet dit ook juridisch worden vastgelegd.
Erft je partner automatisch van je met een samenlevingscontract?
Nee. Een samenlevingscontract maakt je partner niet automatisch erfgenaam. Wil je dat je partner van je erft, dan is meestal een testament nodig. Bespreek met een notaris welke afspraken en documenten bij jullie wensen passen.
Kun je een samenlevingscontract beëindigen als je uit elkaar gaat?
Ja, maar de manier waarop hangt af van de afspraken in het contract. Controleer hoe de beëindiging geregeld is en vergeet niet om gezamenlijke bezittingen, rekeningen, schulden en eventuele afspraken over de woning af te wikkelen.
